Wat is obstipatie?
3 min
Topics:
- Tips
Iedereen heeft wel eens moeite met de stoelgang. Maar wanneer spreken we echt van obstipatie, ook wel verstopping genoemd? Obstipatie betekent dat je ontlasting minder vaak komt dan voor jou normaal is, en vaak hard, droog en pijnlijk is. Het is een veelvoorkomende klacht, maar gelukkig is er in de meeste gevallen goed iets aan te doen.
Hoe herken je obstipatie? De belangrijkste symptomen
Hoewel ieders spijsvertering uniek is, zijn er een aantal duidelijke signalen die op obstipatie kunnen wijzen. De vuistregel is vaak: minder dan drie keer per week ontlasting. Maar let vooral op de volgende combinatie van klachten:
- Je ontlasting is hard en droog, waardoor je moet persen.
- Je hebt het gevoel dat je darmen niet volledig leeg zijn na een toiletbezoek.
- Je hebt last van buikpijn, krampen of een opgeblazen gevoel.
- Je stoelgang is pijnlijk of oncomfortabel.
Wat zijn de meest voorkomende oorzaken?
Obstipatie ontstaat meestal niet van de ene op de andere dag. Vaak is het een combinatie van factoren. De meest geziene oorzaken zijn:
- Voeding en Vocht: Een dieet met te weinig vezels (uit groente, fruit, volkorenproducten) en te weinig drinken zijn de hoofdoorzaken. Vezels helpen je ontlasting zacht te houden en vocht is nodig om dit proces goed te laten verlopen.
- Te weinig beweging: Regelmatige lichaamsbeweging stimuleert de natuurlijke beweging van je darmen. Een zittende leefstijl kan de spijsvertering vertragen.
- Veranderingen in routine: Reizen, stress of het negeren van de aandrang om naar het toilet te gaan, kunnen je natuurlijke darmritme verstoren.
- Medicijngebruik: Sommige medicijnen, zoals bepaalde pijnstillers, ijzersupplementen of maagzuurremmers, kunnen als bijwerking obstipatie hebben.
- Medische oorzaken: Aandoeningen zoals het Prikkelbare Darm Syndroom (PDS), zwangerschap of een traag werkende schildklier kunnen ook obstipatie veroorzaken.
Wat kun je zelf doen om obstipatie te verlichten?
De eerste stap is vaak een aanpassing van je leefstijl. Met deze tips kun je je spijsvertering ondersteunen:
- Eet meer vezels: Voeg extra groente, fruit en volkorenproducten toe aan je dieet.
- Drink voldoende: Streef naar 1,5 tot 2 liter water of thee per dag.
- Beweeg dagelijks: Maak een wandeling, fiets of pak de trap. Alle beweging helpt.
- Neem de tijd: Ga naar het toilet zodra je aandrang voelt en neem er de tijd voor.
Hulp bij de behandeling van obstipatie
Als aanpassingen in je leefstijl niet snel genoeg helpen, zijn er verschillende zelfzorggeneesmiddelen en medische hulpmiddelen beschikbaar, die verlichting kunnen bieden. Ze werken allemaal op een andere manier om je stoelgang weer op gang te helpen.
- Stimulerende Laxeermiddelen
-
- Hoe het werkt: Zie het als een ‘wake-up call’ voor je darmen. Deze middelen prikkelen de darmwand, wat de natuurlijke spierbewegingen van de darmen activeert. Hierdoor wordt de ontlasting door de darmen voortgestuwd.
- Resultaat: Ze bieden een effectieve en doorgaans voorspelbare verlichting, vaak binnen een specifiek tijdsbestek (bijvoorbeeld binnen 6-12 uur).
- Osmotische Laxeermiddelen
-
- Hoe het werkt: Deze middelen werken als een soort waterspons in je darmen. Ze gebruiken stoffen die water aantrekken en dit vasthouden in de dikke darm
- Resultaat: Het extra water verzacht harde, droge ontlasting. Hierdoor wordt de ontlasting soepeler en kan deze makkelijker passeren. De werking is milder en meer geleidelijk, meestal binnen 1 tot 3 dagen.
- Volumevergrotende Middelen (Vezelsupplementen)
-
- Hoe het werkt: Deze producten bevatten natuurlijke of synthetische vezels die, net als vezels uit voeding, water absorberen in de darmen.
- Resultaat: Dit vergroot het volume van de ontlasting. Deze ‘vollere’ massa stimuleert de darmen op een natuurlijke manier om samen te trekken en de ontlasting te verplaatsen. Het is hierbij essentieel om er voldoende water bij te drinken.
- Ontlastingverzachters
-
- Hoe het werkt: Deze middelen voegen direct vocht en vet toe aan de ontlasting zelf, waardoor deze van binnenuit zachter wordt.
- Resultaat: Dit maakt de ontlasting gladder en makkelijker uit te scheiden, vaak met minder persdrang. Ze zijn vooral gericht op het voorkomen van harde ontlasting, in plaats van het direct opwekken van de stoelgang.
Wanneer is het verstandig om naar de huisarts te gaan?
Blijf niet onnodig lang met klachten lopen. Neem contact op met je huisarts als:
- De obstipatie langer dan twee weken aanhoudt.
- Leefstijladviezen en zelfzorgmiddelen geen effect hebben.
- Je je ernstig zorgen maakt, veel pijn hebt of bloed bij de ontlasting ziet.
- Je huisarts kan de oorzaak vaststellen en je adviseren over de beste behandeling voor jouw situatie.
Bronnen
- Khanna, S. (2020) Mayo Clinic on Digestive Health: How to prevent and treat common stomach and gut problems. Mayo Clinic Press. (Last Accessed September 2023)
- Wang, T.C., Camilleri, M., Lebwohl, B., Wang, K.K., Lok, A.S., Wu, G.D. and Sandborn, W.J. eds., 2022. Yamada’s Textbook of Gastroenterology. John Wiley & Sons.
- Bellini M, Tonarelli S, Barracca F, Rettura F, Pancetti A, Ceccarelli L, Ricchiuti A, Costa F, de Bortoli N, Marchi S, Rossi A. Chronic Constipation: Is a Nutritional Approach Reasonable? Nutrients. 2021 Sep 26;13(10):3386. doi: 10.3390/nu13103386. PMID: 34684388; PMCID: PMC8538724.
- Müller-Lissner, S.A., Kamm, M.A., Scarpignato, C. and Wald, A., 2005. Myths and misconceptions about chronic constipation. Official journal of the American College of Gastroenterology| ACG, 100(1), pp.232-242.
- Camilleri, M., Ford, A.C., Mawe, G.M., Dinning, P.G., Rao, S.S., Chey, W.D., Simrén, M., Lembo, A., Young-Fadok, T.M. and Chang, L., 2017. Chronic constipation. Nature reviews Disease primers, 3(1), pp.1-19.
- Bharucha, A. (2021) Constipation, American Gastroenterological Association. American Gastroenterological Association. Available at: https://patient.gastro.org/constipation/ (Last Accessed: January 9, 2023).